Czym właściwie jest plac zabaw bez barier? To przestrzeń zaprojektowana tak, aby dzieci o różnych możliwościach i potrzebach mogły korzystać z niej wspólnie, bez tworzenia osobnych, wydzielonych stref. Liczy się nie tylko dostęp do urządzeń, ale też możliwość wyboru różnych form zabawy – ruchowej, sensorycznej, manipulacyjnej czy spokojniejszej.
Dziś coraz częściej patrzy się na dostępność szerzej niż przez pryzmat pojedynczego urządzenia przystosowanego dla dzieci z niepełnosprawnościami. Plac zabaw bez barier powinien tworzyć jedną wspólną przestrzeń, w której każde dziecko może znaleźć aktywność dopasowaną do swoich możliwości.
Inkluzywność zaczyna się od różnych możliwości zabawy
Dzieci różnią się nie tylko sprawnością ruchową. Inaczej odbierają bodźce, mają różne tempo działania, poziom pewności siebie czy potrzebę kontaktu z innymi.
Dlatego dobrze zaprojektowana przestrzeń powinna oferować różne sposoby uczestniczenia w zabawie. Jedno dziecko wybierze wspinanie i ruch, inne zabawę manipulacyjną, bujanie, doświadczenia sensoryczne albo spokojniejszą aktywność obok rówieśników.
Ważne jest również rozmieszczenie urządzeń. Zamiast tworzyć osobną „strefę dostępną”, warto dążyć do tego, aby różne aktywności naturalnie spotykały się w jednym miejscu.
Dostępność to więcej niż możliwość wjazdu wózkiem
Odpowiednie dojścia, szerokość ciągów komunikacyjnych i właściwa nawierzchnia są bardzo ważne, ale same nie tworzą jeszcze przestrzeni inkluzywnej.
Projektując plac zabaw warto zwrócić uwagę również na:
- urządzenia dostępne bezpośrednio z poziomu nawierzchni,
- aktywności sensoryczne i manipulacyjne,
- różne poziomy trudności,
- urządzenia umożliwiające wspólną zabawę kilku dzieci,
- miejsca do odpoczynku i spokojniejszej aktywności,
- swobodne przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi strefami.
Nie wszystkie dzieci muszą korzystać z każdego urządzenia w taki sam sposób. Znacznie ważniejsze jest zapewnienie wielu równoważnych możliwości zabawy, dzięki którym każde dziecko może znaleźć aktywność odpowiadającą swoim możliwościom i potrzebom.
Cały plac powinien tworzyć jedną przestrzeń
Tworząc plac zabaw bez barier, warto myśleć o całej przestrzeni, a nie tylko o pojedynczych urządzeniach przeznaczonych dla wybranych użytkowników.
Centralnym elementem może być większy zestaw zabawowy oferujący kilka rodzajów aktywności, a jego uzupełnieniem mniejsze urządzenia rozmieszczone w różnych częściach placu.
Dzięki temu dzieci mogą wspólnie korzystać z przestrzeni, zmieniać aktywności i wybierać własny sposób zabawy.
Nie można również zapominać o otoczeniu. Ławki, miejsca odpoczynku, wygodne dojścia, odpowiednia nawierzchnia i dobra widoczność poszczególnych stref wpływają na komfort dzieci, rodziców i opiekunów.